Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelikte Yapılan Son Değişiklikler
Giriş
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu “Kanun” hükümleri kapsamında Sağlık Bakanlığına bağlı ve ilgili kuruluşlar tarafından yürütülen süreç ve uygulamalarda uyulacak usul ve esasları düzenlemek amacıyla Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik “Yönetmelik” 21.06.2019 tarihli ve 30808 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik, kişisel sağlık verisi işleyen özel hukuk gerçek ve tüzel kişileri ile kamu hukuku tüzel kişilerinin, Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülmekte olan süreç ve uygulamalara ilişkin faaliyetlerini kapsar.
03.12.2025 tarihinde 33096 sayılı Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile birlikte Yönetmelik’te kişisel sağlık verilerinin korunması, işlenmesi ve verilere erişim konularında önemli düzenlemeler yürürlüğe girmiştir. Bu değişiklikler bireyler ve sağlık hizmeti sunucuları için yeni hak ve yükümlülükler getirmektedir.
Kişisel Sağlık Verisi Nedir?
Kişisel sağlık verisi Yönetmelik’te “Kimliği belirli ya da belirlenebilir gerçek kişinin fiziksel ve ruhsal sağlığına ilişkin her türlü bilgi ile kişiye sunulan sağlık hizmetiyle ilgili bilgileri” şeklinde tanımlanmıştır. Esasen sağlığa ilişkin her türlü veri kavramını geniş düşünmek gerekmektedir; kişinin hastalığı, öyküsü, teşhisi, tedavisi, her türlü tıbbi sonuçları dâhil olmak üzere bu kapsamda edinilen tüm bilgiler kavrama dâhildir.
Kişisel sağlık verilerinin işlenmesinde Kanun’un 4. maddesinde yer alan genel ilkeler başta olmak üzere, Kanun’da yer alan bütün esaslara riayet edileceği öngörülmüştür.
Yönetmelik ile şu esaslar ayrıca ve açıkça düzenlenmiştir;
- Sağlık hizmeti sunucuları tarafından; banko, gişe ve masa gibi bölümlerde yetkisi olmayan kişilerin yer almasını önleyecek ve aynı anda yakın konumda hizmet alanların birbirlerine ait kişisel verileri duymalarını, görmelerini, öğrenmelerini veya ele geçirmelerini engelleyecek nitelikte gerekli fiziki, teknik ve idari tedbirler alınacaktır.
- Sağlık hizmeti sunucuları, tahlil ve tetkik sonuçları gibi hastaya ait kişisel sağlık verilerini içeren basılı materyal üzerinde gerekli kısmî kimliksizleştirme veya maskeleme tedbirlerini uygular ve söz konusu materyalin yetkisiz kişilerin eline geçmesi hâlinde kime ait olduğunun tespit edilmesini zorlaştıracak diğer tedbirleri alır.
Sağlık hizmeti sunucuları, sağlık hizmetini sunan veya üreten gerçek kişiler ile kamu hukuku ve özel hukuk tüzel kişileridir. Bunlar Sağlık Hizmet Sunucularının Basamaklandırılmasına Dair Yönetmelik’te ayrıntılı şekilde düzenlenmiş olmakla birlikte şu örnekleri verebiliriz;
Birinci basamak sağlık kuruluşları; toplum sağlığı merkezi, aile sağlığı merkezi, 112 Acil sağlık hizmeti birimleri, evde bakım merkezleri veya birimler, özel poliklinikler, ağız ve diş sağlığı hizmeti veren özel sağlık kuruluşları, üniversiteler bünyesindeki mediko-sosyal birimler, serbest faaliyet gösteren eczaneler, muayenehanelerdir.
İkinci basamak sağlık kuruluşları; semt poliklinikleri, Bakanlığa bağlı ağız ve diş sağlığı merkezleri, kamu kurumlarına ait Bakanlıkça ruhsatlandırılmış hastaneler, özel hastaneler, özel tıp merkezleri, ağız ve diş sağlığı hastaneleri, diyaliz merkezleri, üremeye yardımcı tedavi merkezleri, tıbbi laboratuvarlardır.
Üçüncü basamak sağlık kuruluşları; yüksek teknoloji içeren ve/veya eğitim ve araştırma hizmetlerinin verilebileceği altyapıya sahip üst düzey hastanelerdir.
ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLER NELERDİR?
Sağlık Personelinin Verilere Erişimi ve Süresi
Sağlık hizmeti sunumunda görevli kişiler; ilgili kişinin sağlık verilerine ancak, verilecek olan sağlık hizmetinin gereği ile sınırlı olmak kaydıyla erişebilir. E-Nabız hesabı bulunan kişilerin sağlık verilerine, kendi gizlilik tercihleri çerçevesinde erişim sağlanacaktır. Yapılan değişiklikle birlikte e-Nabız hesabı bulunmayan kişilerin sağlık verilerine hekimlerin erişim süreleri kısıtlanmıştır.
03.12.2025 tarihli değişiklik sonucu tüm hekimlerin erişim süreleri netleştirilmiştir. Düzenleme ile sağlık verilerine erişim Kanun’a uygun olarak daha sıkı kurallara bağlanmıştır.
Hekimler sağlık verilerine Kanunun 6. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan işleme şartları ile sınırlı olmak üzere ancak;
- Kişinin kayıtlı olduğu aile hekimi tarafından herhangi bir süre sınırı olmaksızın,
- Kişinin sağlık hizmeti almak amacıyla başvurduğu hekim tarafından; sağlık hizmeti aldığı günler, konsültasyon veya kontrol muayene süresi dâhil olmak üzere alınan sağlık hizmetiyle doğrudan bağlantılı işlemler tamamlanıncaya kadar,
- Kişinin sağlık hizmeti almak amacıyla başvurduğu sağlık hizmeti sunucusunda görevli hekimler tarafından; sağlık hizmeti aldığı günler, konsültasyon veya kontrol muayene süresi dâhil olmak üzere alınan sağlık hizmetiyle doğrudan bağlantılı işlemler tamamlanıncaya kadar,
- Hastanın yatışının yapıldığı sağlık hizmet sunucusunda görev yapan hekimler tarafından, hasta sağlık hizmet sunucusundan taburcu olana kadar,
- Acil servis üzerinden girişi yapılan kişilerin, ilgili sağlık hizmeti ile sınırlı olmak üzere, giriş yapılan acil servisin bulunduğu sağlık tesisindeki görevli tüm hekimler tarafından taburcu olana kadar erişilebilir.
En Önemli Değişiklik: Avukatların Müvekkiline Ait Sağlık Verilerine Erişimi
Değişiklikten önce Yönetmeliğin “Sağlık Verilerine Avukatların Erişimi” başlıklı 10. maddesi avukatların müvekkiline ait sağlık verilerine erişimini vekâletnamede kişinin açık rızasını gösteren özel bir hüküm bulunması koşuluna bağlıyordu. 03.12.2025 tarihli değişiklik ile birlikte söz konusu madde yönetmelikten çıkarıldı. Bu durumla birlikte avukatların müvekkiline ait sağlık verilerine erişimi Kanun’un genel hükümleri çerçevesinde değerlendirilecek.
Ebeveynlerin Çocukların Sağlık Verilerine Erişimi
Yönetmeliğe göre, ebeveynler, çocuklarına ilişkin sağlık kayıtlarına herhangi bir onaya ihtiyaç duyulmaksızın e-Nabız üzerinden erişebilir. Ayırt etme gücüne sahip çocuklar, sağlık geçmişlerine ebeveynlerinin erişimini e-Nabız üzerinden izne tabi tutabilir.
03.12.2025 tarihli değişiklik ile birlikte getirilen düzenlemeyle velayet hakkı olan ebeveynlerin sağlık verilerine erişimi kolaylaştırıldı;
- Boşanma davası devam ederken velâyet hakkı tedbiren üzerine bırakılan taraf çocuğun sağlık verilerine erişebilir.
- Boşanmanın gerçekleşmesi durumunda velâyet hakkı üzerine bırakılan taraf çocuğun sağlık verilerine erişebilir.
- Velâyet hakkı üzerinde bırakılmayan anne veya babanın çocuğuyla ilgili sağlık verilerine ilişkin Genel Müdürlüğe (Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü) başvurması halinde bu başvuru Genel Müdürlükçe değerlendirilir. Başvurunun olumlu sonuçlanması halinde; velâyet hakkı üzerinde bırakılan tarafa veya çocuğa ilişkin lokasyon, adres veya iletişim bilgileri gibi verilerden arındırılmış olan ve yalnızca çocuğun sağlığına ilişkin çıkarımlar yapılabilecek veriler talep sahibi anne veya baba ile paylaşılabilir.
Engelli Raporu Bulunan Kişilerin Sağlık Verilerine Erişimi
Değişiklik ile birlikte engelli raporu bulunan kişilerin sağlık verilerine, bakım veren kişiler tarafından da erişim sağlanabileceği düzenlenmiştir. Düzenlemeyle birlikte bakım veren kişi kavramı eklenmiş ve çocuğun velisi veya vasisi ya da bakım ve gözetiminden sorumlu olarak yetkilendirilmiş gerçek ya da tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.
Ölenin Sağlık Verilerine Erişim
Ölmüş bir kimsenin sağlık verilerini almaya, veraset ilamını ibraz etmek suretiyle murisin yasal mirasçıları münferit olarak yetkilidir. 03.12.2025 tarihinde yapılan değişiklik ile birlikte ölen kişilerin kişisel sağlık verilerini saklama süresi 20 yıldan 30 yıla çıkarılmıştır.
Tutukluluk ve Hükümlülük Halinde Kişisel Sağlık Verilerine Erişim
Değişiklikle birlikte Yönetmelik’e; e-Nabız hesabı üzerinden güvenlik ayarı tercihinde bulunan kişilerin sağlık verilerine, kendi güvenlik ayarları çerçevesinde erişim sağlanacağı ve sunulan güvenlik tercihlerindeki durumlarda sağlık verilerine erişilmesini istemeyen kişilerin geçmiş sağlık verilerine, kişinin kendisi tarafından profilinde beyan edilen telefon numarasına gönderilecek olan kodun hekim ile paylaşılması ve hekim tarafından sisteme girilmesi halinde erişilebileceğine dair fıkra eklenmiştir.
Ancak güvenlik ayarı tercihi işlemi gerçekleştirilmiş dahi olsa tutukluluk ve hükümlülük gibi haller nedeniyle kişilerin bu fıkra kapsamında gönderilecek koda ulaşamayacakları durumlarda herhangi bir güvenlik ayarı kontrolü yapılmayacak ve kişinin sağlık verilerine Kanun’un 6. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan işleme şartları ile sınırlı olmak kaydıyla aile hekimi ve muayene olduğu tüm hekimler erişim sağlayabilecektir.
Yaptırım ve Sonuç
Sağlık kuruluşları hastaların, kişisel sağlık verilerini koruma yükümlülüğünü ihlal etmesi halinde hukuki ve cezai yaptırımlarla karşılaşabilecektir. Kişisel sağlık verilerinin korunmasında ihmal gösterilerek, üçüncü kişilerle paylaşılması ve hastanın maddi ve manevi zararının oluşması halinde hasta, tazminat davasına konu etme hakkına sahipken, kişisel sağlık verilerinin, üçüncü kişilerle paylaşılmasına sebebiyet veren sağlık çalışanları ise TCK’nın 136. maddesinde düzenlenen suç nedeniyle cezai yaptırıma tabi tutulabilmektedirler.
Ayrıca Kanun gereğince özel sağlık kuruluşlarının kişisel sağlık verilerinin işlenmesi hususundaki kusurlu eylemleri nedeniyle idari yaptırımlarla karşılaşma durumu da mevcuttur. Değişiklik ile birlikte Yönetmelik gereklerini yerine getirmeyen kamu görevlileri için bağlı oldukları disiplin amirliği tarafından gerekli işlemler tesis edilecektir.
Stj. Av. Rumeysa Darıcı
Aralık 2025