İlan ve Reklam Vergisi

1. GİRİŞ

1982 Anayasa’sının 73. Maddesi’nin 3. Fıkrasında yer alan “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.” ifadesi ile vergilerin kanuniliği ilkesi vurgulanmıştır.

5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun 59. Maddesi ile kanunlarda gösterilen belediye vergileri, belediyelerin gelirleri arasında gösterilmiş; İlan ve Reklam Vergisi ise 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 12 ile 16. Maddeleri arasında düzenlenmiştir.

Yazımız boyunca İlan ve Reklam Vergisi’nden “Vergi” 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’ndan ise “Kanun” şeklinde bahsedilecektir.

2. VERGİ’NİN KAPSAMI

Kanun’un 12. Maddesi ile belediye sınırları ve mücavir alanları içindeki her türlü ilan ve reklam, Vergi’ye tabi tutulmuştur. Kanun koyucunun “her türlü ilan ve reklam” ifadelerini kullanması Vergi’nin olabildiğince geniş kapsamlı tasarlandığını göstermektedir.

Bununla birlikte, vergilerin kanuniliği ilkesi uyarınca herhangi bir verginin tahakkuk edebilmesi için muhteviyatının, tarifesinin ve oranının şüpheye yer bırakmayacak şekilde ve kanunla belirlenmesi gerekmektedir.

Kanun’un 15. Maddesi ile Vergi’nin tarifesi ve nispeti;

1. Dükkân, ticarî ve sınaî müessese ve serbest meslek erbabınca çeşitli yerlere asılan ve takılan her çeşit levha, yazı ve resim gibi tüm sabit ilân ve reklamların beher metrekaresi üzerinden yıllık olarak,
2. Motorlu taşıt araçlarının içine veya dışına konulan ilân ve reklamların beher metrekaresi üzerinden yıllık olarak,
3. Cadde, sokak ve yaya kaldırımları üzerine gerilen, binaların cephe ve yanlarına asılan bez veya sair maddeler vasıtasıyla yapılan geçici mahiyetteki ilân ve reklamların metrekaresi üzerinden haftalık olarak,
4. Işıklı veya projeksiyonlu ilân ve reklamlardan her metrekare için yıllık olarak,
5. İlân ve reklam amacıyla dağıtılan broşür, katalog, duvar ve cep takvimleri, biblolar veya benzerlerinin her biri için,
6. Mahiyeti ne olursa olsun yapıştırılacak çeşitli afişler ve benzerlerinin beherinin metrekaresi üzerinden hesaplanarak belirlenecek şekilde verginin tahakkuk ve tahsil edileceği belirlenmiştir.

Kanun, 26.05.1981 tarihinde kabul edilmiş ve Resmi Gazete’de yayınlanmış olması nedeniyle, günümüz ilan ve reklam çeşitliliğinin gerisinde kalmıştır. 15. maddenin dizayn edilmesinde fiziki ve basılı reklamların dikkate alınması, dijital reklamların tarifesini belirsiz bırakmıştır.

12. maddede yer alan “her türlü ilan ve reklam” ibaresi nedeniyle internet ortamındaki reklamların Vergi’nin kapsamına girdiği düşünülecekse de, 15. maddede 6 bent halinde tahdidi olarak sıralanan reklam türlerinden olmadığı müddetçe ilan ve reklamın tarifesi belirlenebilir olmayacağından Vergi’nin kapsamına dahil olmayacaktır.

Buradan hareketle 15. maddede sayılan her türlü yazılı ve basılı reklamın Vergi’nin kapsamına girdiği, ancak tarifesi belirlenmemiş ilan ve reklam türlerinin ise kıyas yahut yorum metoduyla vergi oluşturulmasının önüne geçen “vergilerin kanuniliği ilkesi” uyarınca vergilendirilemeyeceği söylenmelidir.

3. VERGİ’NİN İSTİNALARI ve MUAFİYETLER

Kanun’un “İstisna ve Muaflıklar” başlıklı 14. maddesinde Vergi alınmayacak reklamlar 11 bent halinde sıralanmıştır.

1. TRT tarafından yayınlanan ve yapılan ilan ve reklamlar,
2. Her türlü gazete, dergi ve kitaplarda yapılan ilan ve reklamlar,
3. Gerçek kişilerin ikametgahlarının iç veya dış kapılarına konan ve kimliklerini gösteren levhalar,
4. İşletmelerin iştigal veya imal konusu maddelerinin ambalajları üzerinde bulunan ve kendi işlerine ait ilan ve reklamları ile ambalaj muhtevasından olan prospektüs ve tarifnameler,
5. Gerçek veya tüzel kişilere ait işyerlerinin içine veya dışına asılan iş sahibinin kimliği ile işin mahiyetini gösteren ve alanı 1/2 metrekareyi aşmayan ışıksız levhalar, (Alanı 1/2 metrekareyi aşan levhalar, aşan kısım üzerinden vergiye tabidir.)
6. Genel ve katma bütçeli idareler ile il özel idarelerinin, belediyelerin, köylerin ve bunların kuracakları birliklerin ve PTT ve T.C.D.D’nin yapacakları her türlü ilan ve reklamlar,
7. Siyasi Partiler Kanununa göre, siyasi partilerin siyasi faaliyet sınırları içinde yapacakları ilan ve reklamlar,
8. Altıncı bentte yazılı idarelerle, kooperatifler ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları tarafından ülke ürünlerinin ve turizminin reklamını yapmak ve herhangi bir ticari ve sınai kuruluşa ait olmamak üzere hazırlanan her türlü levha ve afişlerle, aynı kuruluşlar tarafından Türkiye’deki ticaret, sanayi, tarım ve mesleki müesseselerinin isim ve ticaret unvanları ile ad ve adreslerini ihtiva etmek üzere yayınlanacak kitap, broşür, katalog ve dergiler,
9. Umumi mahallere reklam amacı ile konulacak sıra, bank ve benzeri gereçler üzerindeki ilan ve reklamlar,
10. Sinema ve tiyatroların kendi programlarına ilişkin olarak gösterinin yapıldığı binanın içinde ve dış yüzünde yaptıkları ilan ve reklamlar.
11. Türkiye’de gerçekleştirilen fuarların düzenlendiği iç alanlarda yapılan ilan ve reklamlar.

4. VERGİ’NİN MÜKELLEFİ ve SORUMLUSU

213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 8. maddesi; mükellefi, vergi borcu ödemesi gereken kişi; sorumluyu ise, verginin ödenmesi bakımından alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişi olarak tanımlamıştır.

Kanun’un 13. maddesi’nde ise Vergi bakımından mükellef; yurtdışından gönderilen ilan ve reklamlar dahil olmak üzere, ilan ve reklamı kendi adına yapan veya yaptıran kişidir. İlan ve reklam işlerini meslek olarak ifa edenler ise, başkaları adına yaptıkları ilan ve reklamlara ait Vergi’yi mükellef adına ilgili belediyeye yatırmaktan sorumlu olan kişi olarak tanımlanmıştır. Buradan hareketle reklam ajanslarının Vergi’nin kapsamına giren faaliyetleri nedeniyle mükellef olan müşteri ile birlikte Vergi’nin ödenmesinden sorumlu oldukları söylenmelidir.

Nitekim Danıştay 9. Dairesi 2022/87 E ve 2022/2070K Sayılı Kararı’nda “…davacıya, ilan ve reklam yaptıran her bir müşterinin, yayınlattığı her bir ilan ve reklam için ilan reklam vergisinin mükellefi olduğu, davalı idareden kiraladığı mecralarda mutat olarak ilan ve reklamcılık faaliyeti yürüten davacının da uyuşmazlık konusu verginin bu mükelleflerden kesilmesinden ve ödenmesinden sorumlu olduğu, dolayısıyla davacının, ilan ve reklamları yaptıran her bir mükelleften, her bir ilan ve reklam için kullanılan birim alana bağlı olarak tarifede öngörülen tutarda vergi kesip beyanname vermek suretiyle davalı idareye ödemesi gerektiğinden” ifadelerine yer vererek ajansı vergi sorumlusu olarak görmüştür.

5. VERGİ’NİN TARHI ve ÖDENMESİ

Kanun’un 16. maddesi ile beyanname verme süresi konusunda beyannamenin kim tarafından verileceğine bağlı olarak ikili bir ayrıma gidilmiştir. Buna göre beyannamenin mükellef tarafından verilecek olması halinde, ilan ve reklam işinin yapılmasından önce; vergi sorumlusu tarafından verilecek olması halinde ise ilan yahut reklamın yapıldığı ayı takip eden ayın 20’inci günü akşamına kadar beyanname verilebileceği belirtilmiştir.

Aynı maddenin devamında ilan ve reklamların yayımlandığı, dağıtıldığı veya teşhir edildiği mahallin bağlı olduğu belediyeye beyanname verileceği belirtilmiştir.

Büyükşehir belediyesinin bulunduğu iller bakımından karışıklığın giderilmesi için 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 23/e maddesinin göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Buna göre; büyükşehir belediyesinin yetki alanına giren meydan, bulvar, cadde ve anayollar ile bunlara cephesi bulunan binalar üzerindeki her türlü ilan ve reklamın beyannamesinin büyükşehir belediyesine verilmesi gerekmektedir. İlçe belediyelerinin sorumluluğundaki alanlar için ise beyanname ilçe belediyesine verilecektir.

Diğer yandan seyir halindeki motorlu araçlar üzerinde bulunan ilan ve reklamlar için ise Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 16.04.2010 tarihli özelgesi uyarınca, şirket faaliyetlerinin bilfiil toplanıp idare edildiği merkezin bağlı olduğu belediyeye beyanname verilmesi yerinde olacaktır.

6. ÖRNEK VAKALAR ve İÇTİHATLAR

1. “Çöp konteynırları üzerindeki ilan ve reklamlardan ilan ve reklam vergisi alınabilir.”
2. “Reklamı kendi adına Tikveşli ürünlerinin üreticisi konumunda bulunan Tikveşli Süt ve Gıda A.Ş.’nin yaptırdığı anlaşıldığından, İlhan Büfe yetkilisi nezdinde düzenlenen tutanağa dayanılarak büfe işletmecisi davacıdan istenilen ilan ve reklam vergisi ile ilan asma tahsis ücreti ile kesilen usulsüzlük cezasında isabet görülmemiştir.”
3. “Üzerinde Coco-Cola ibaresi bulunan bez şemsiyeler ve soğutucu dolaplar, ilan ve reklam vergisine tabidir.”
4. “ATM makineleri üzerinde bulunan reklam panoları, Vergi’ye tabidir.”
5. “Organize Sanayi Bölgeleri, belediyenin yetki alanı içinde bulunmadığından, buradaki işyeri için ilan ve reklam vergisi tahakkuk ettirilemez.”
6. “Noterlerin, mevzuata uygun bir şekilde sadece noterlik unvanının yazılı olduğu, reklam unsuru içermeyen tabelalar nedeniyle ilan ve reklam vergisi mükellefi olunmayacağı”
7. “Eczaneler tarafından kullanılan E logolu olanlar hariç levhaların ilan ve reklam vergisine tabi olduğu”
8. “Kullanım kılavuzu niteliği taşıyıp da reklam unsuru amaçlanmayan broşürlerden ilan ve reklam vergisi alınmayacağı”
9. “İşyerlerinde satılan ürünlerin taşınması amacıyla kullanılan, üzerinde işyerine ait logo veya market ismi yazan poşetlerin, ilan ve reklam vergisine tabi tutulmaması gerekmektedir.”
10. “İnşaat firmalarının isim, unvan, telefon ve adreslerinin binaların dış yüzeylerine tuğla, seramik, dekoratif süslemeler, beton üzerine kabartmalar, fayans vb. kullanılarak yazılması ilan ve reklam vergisine tabidir.”

7. İLAN ve REKLAM VERGİSİNE KARŞI DAVA AÇMA

Belediyeler tarafından re’sen tahakkuk ettirilen yahut ödeme emri ile talep edilen ilan ve reklam vergisine karşı 30 gün içinde vergi mahkemeleri nezdinde dava açılabilecektir. Vergi mahkemelerinde açılan davalar verginin tahsilini kendiliğinden durduracağı için ayrıca yürütmenin durdurulması talep edilmesine gerek yoktur. Ancak vergi yargılaması, kendine has bir yargılama usulüne tabi olduğundan bu alanda tecrübeli bir hukukçu aracılığıyla dava açılması gerekmektedir.

8. SONUÇ

İlan ve reklam vergisi; mükellef ya da sorumlular tarafından, bu verginin tahsilinde yetkili ilçe yahut büyükşehir belediyelerine beyanname ile bildirilip ödenmesi gereken bir vergidir. Beyan edilmeyen ilan ve reklam vergilerinin re’sen tahakkuk ettirilmesi ve Vergi Usul Kanunu’nun 350. maddesi ve devamı maddeleri uyarınca usulsüzlük cezası düzenlenmesi mümkündür.

Ancak belediyelerin re’sen tarh ve tahakkuk işlemlerinde çok fazla usuli hata yaptığı ve bunlara karşı hem esas hem de usul yönünden iptal talepli dava açılabileceği bilinmelidir.

 

 

 

Arb. Av. Ahmet Can ÖZTÜRK
Öztürk&Kuru Avukatlık Ortaklığı
Ağustos 2025