Rekabet Kurulu'nun Threads Soruşturmasının İncelenmesi

1. GİRİŞ

Rekabet Kurulu (“Kurul”) 12.12.2023 tarihinde; Meta Platforms Inc’in (“Meta”) kullanıma sunmuş olduğu Threads isimli uygulama ile 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (“Kanun”) 6. Maddesi’ni ihlal ettiği iddiası üzerine başlattığı ön araştırma neticesinde 23-54/1031-M sayılı kararı (“Threads Kararı”) ile soruşturma başlattığını web sitesinden duyurdu.¹

Threads, eski adı Twitter olan X’e rakip olması amacıyla Meta tarafından geliştirilen ve Temmuz 2023’te kullanıma açılan bir uygulama. Meta, Threads’in duyurulması ve kullanıcı toplamasında ivme kazanmak için Instagram ile bağladı ve giriş için kullanıcının Instagram hesabı olmasını yeterli kıldı. Bu her ne kadar kullanıcılar için Threads uygulamasını edinmede kolaylık sağlamış gibi gösterilse de, esasen ciddi rekabet ve veri koruma hukuku ihlali kaygıları beraberinde getirdi.

Bu makalemizde Kurul’un Threads Kararı ile 26.10.2022 tarihli “Whatsapp Kararı”nı birlikte inceleyecek ve konuyu hem veri koruma hukuku hem de hakim durumun kötüye kullanılması yönleriyle irdelemeye çalışacağız.²

2. VERİ KORUMA HUKUKU BAKIMINDAN THREADS

Rekabet hukuku bakımından ortaya çıkan kaygıların başında veri birleştirme yer alsa da; kullanıcıların Threads’i kullanabilmek için çok geniş bir veri envanterinin kullanımına izin vermek zorunda bırakılmaları veri koruma hukuku bakımından da dikkat çekici olmuştur. Zira Threads uygulamasına ilk giriş esnasında verilerin toplanma ve kullanım amaçlarına ilişkin yeterli bir bilgilendirme bulunmamaktadır. Her ne kadar bu konuda hazırlanmış sözleşme metnine erişim mümkünse de; veri grupları arasından tercihli şekilde onay verip vermemek, ya da sözleşme onaylayıp onaylamamak kullanıcının iradesine bırakılmamış durumdadır.

Yalnızca veri toplama onayları bakımından değil, bunların Meta’nın diğer şirketleriyle paylaşılması da yine benzer ihlalleri gündeme getirmektedir. Dikkat çekici bir diğer husus ise, kullanıcının Threads hesabını kapatmak istemesi halinde Instagram hesabını da kapatmak zorunda bırakılmasıdır. Bu durum; 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (“KVKK”) yanında, 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un (“TKHK”) 6/3. Maddesinde yer alan “bir mal veya hizmetin satışını o mal veya hizmetin, kendisi tarafından belirlenen miktar, sayı, ebat gibi koşullara ya da başka bir mal veya hizmetin satın alınması şartına bağlayamaz.” hükmüne de aykırılık teşkil etmektedir.

Diğer yandan, KVKK bakımından ortaya çıkan ihlallerin; General Data Protection Regulation (“GDPR”) ve Digital Markets Act (“DMA”) bakımından da geçerli olduğu ve bu nedenle Threads’in İngiltere’de kullanıma açılmasına rağmen Avrupa’da piyasaya sürülmediğini düşündürmektedir.

3. REKABET HUKUKU BAKIMINDAN THREADS

Yukarıda da değinildiği üzere Meta, Threads’i piyasaya sürerken Instagram hesabı olan kullanıcıların uygulamayı indirmesini yeterli görmüş ve Instagram hesabını Threads’e bağlayarak hesap oluşturulmasını mümkün kılmıştır. Halihazırda Instagram uygulamasından tek tıkla Threads’e, yine aynı şekilde Threads’ten de Instagram’a geçiş yapılabilmektedir. İşte Threads’in Instagram ve Meta’nın diğer şirketleriyle bu bağlılığı ve veri paylaşımı, tıpkı Kurul’un Whatsapp Kararı’nda olduğu gibi hakim durumun kötüye kullanılmasını gündeme getirmiştir.

Kurul’un Whatsapp kararının gerekçeli halini 11.09.2023 tarihinde web sitesinde yayımlamış olup bu kararın detaylarını ve karara ilişkin görüşlerimizi içeren “Rekabet Kurulu’nun Meta Kararının İncelenmesi” başlıklı makalemiz web sitemizde yayımlanmıştır.³ Bu makalemizden de hatırlanacağı üzere Kurul, Whatsapp Kararı’nda; veri birleştirme işlemini, hakim durumun dışlayıcı kötüye kullanılması olarak değerlendirmiştir. Buna gerekçe olarak ise, rakiplerin Meta tarafından birleştirilen veri setine eş değer bir veri seti oluşturmasının veya bu veri setine erişimlerinin mümkün olmaması gösterilmiştir. Bu dışlayıcılığın sosyal ağ hizmetleri ve çevrimiçi reklamcılık hizmetleri pazarlarında meydana geldiği, reklam verenlerin bu veri birleştirme eylemi nedeniyle Facebook ve Meta’nın diğer hizmetlerindeki reklam mecralarını daha çok tercih ettiği, rakip sosyal ağ hizmetleri sağlayıcılarının reklam verenlere ulaşmasının zorlaştığı tespitleri yapılmıştır.

4. SONUÇ

Kurul’un Whatsapp kararındaki pek çok paragrafın, ileride ortaya çıkması muhtemel idari para cezasına ilişkin kararda hatırlanacağı kanaatindeyiz. Zira Meta istikrarlı şekilde veri birleştirme yoluyla hakim durumunu güçlendirmeyi denemektedir. Ancak veri toplamanın kullanıcılar yönünden sömürücü etkileri bir yana, hakim durumun dışlayıcı kötüye kullanılmasını önlemek için Kurul’un idari para cezasının yanında ne gibi uyum tedbirleri getireceği merak edilmektedir.

Zira Kurul Whatsapp kararında Whatsapp’tan toplanan veriler ile Facebook ve Instagram’dan toplanan verilerin ayrıştırılmasına ilişkin uyum tedbiri öngörmüştü. Ancak ilk günden bağdaşık şekilde kurgulanıp piyasaya sürülen Threads’in verilerinin Meta’ya ait diğer şirket verilerinden ayrıştırılmasına ilişkin nasıl bir karar verileceğini soruşturmanın sonucunu bekleyerek göreceğiz.

Arabulucu Avukat Ahmet Can Öztürk
Aralık 2023
Öztürk & Kuru Attorney Partnership

KAYNAKÇA

Rekabet Kurulu’nun Threads Soruşturmasının İncelenmesi

Bir yanıt yazın Yanıtı iptal et